Retourbemaling

Het onttrekken van grondwater leidt niet alleen tot het verlagen van het grondwater in een sleuf of in een bouwput, maar ook tot verlagingen van de grondwaterstand in de omgeving. Deze verlagingen in de omgeving kunnen in sommige gevallen ongewenst zijn. Hierbij valt te denken aan het negatief beïnvloeden van:

  • Door grondwater verplaatsbare verontreinigingen
  • Zettingen, verlagingen beneden de historisch laagste grondwaterstand in zettingsgevoelige bodem
  • Archeologische vindplaatsen
  • De grondwaterstand in een (nat) natuurgebied
  • Grondwateronttrekkingen van derden
  • Landbouw opbrengsten
  • Verdroging parken en groenstroken
  • Zoet-zoutwatergrens

Als mitigerende maatregel tegen deze ongewenste omgevingsinvloeden kan een retourbemaling worden ingezet. Tevens kan retourbemaling worden toegepast als geen lozingsmogelijkheden voor handen zijn. Dit laatste punt zal met zekerheid actueel worden met het inwerking treden van de nieuwe Waterwet.

De traditionele verticale retourbemaling:

Deze vorm is de meest gebruikelijke vorm van retourbemaling. Deze methode gaat uit van het plaatsen van retourputten of retourfilters. De variaties in opbouw van een retourput of -filter kan sterk verschillen per bronbemalingsbedrijf. Dit is voornamelijk te verklaren door de verschillende locale ervaringen die bedrijven hebben opgedaan. Globaal gezien bestaat een retourput uit een geboorde bron met daarin een infiltratieleiding. Deze infiltratieleiding is verbonden met de retour kopconstructie. Daarnaast zijn een ontluchtingsleiding, peilbuis en een afsluiter aanwezig.

Het terugbrengen van water in de bodem is een totaal andere materie dan het oppompen van water. Bij het retourneren/infiltreren komen een aantal zaken kijken die bij het onttrekken minder van belang kunnen zijn. Een belangrijk punt is de samenstelling van het water. Hierbij moet niet direct gedacht worden aan factoren die bij het lozen van invloed kunnen zijn, maar eerder aan omstandigheden die de leidingsystemen en de bronnen kunnen verstoppen.

Het is altijd van belang om meer te weten te komen over:

  • De hoeveelheid zuurstof in het grondwater.
  • Het ijzergehalte in het grondwater.
  • De hardheid (kalk) van het water (zeker in combinatie met het ijzergehalte).
  • De bacteriologische samenstelling (moeilijker om vast te stellen).

Het is belangrijk om de mogelijke risico’s als gevolg van de samenstelling van het water te herkennen en onderkennen, zodat bij het ontwerpen van retourvelden hiermee rekening gehouden kan worden. De samenstelling bepaalt met name de frequentie van het schoonmaken van de putten. Retourbemalingen worden ook steeds meer gebruikt om onder de zogenaamde grondwaterbelasting uit te komen (tarief 2010 € 0,1951 per m3). Voorwaarde is wel dat het water 100% terug gebracht wordt in de bodem. Daarnaast dient sprake te zijn van een gesloten systeem en dient het water in hetzelfde watervoerende pakket, als waaruit onttrokken wordt, te worden teruggezet. Bovendien moet door het bevoegd gezag een vergunning worden afgegeven. Het toepassen van retourbemaling is aan regels gebonden. Deze regels worden opgesteld door de betreffende provincie. Tegenwoordig zijn in sommige streken in ons land de waterschappen verantwoordelijk.

Enkele belangrijke criteria om retourbemaling aan te toetsen zijn:

  • Wateroverlast
  • Kwaliteit van het water (De kwaliteit mag niet verslechteren).

De belastingdienst gaat echter pas over tot het verstrekken van de belastingreductie, als daadwerkelijk sprake is van een negatieve beïnvloeding van de bronbemaling zonder retourbemaling. Dit dient echter altijd voorafgaand aan het project te worden besproken en in de vergunning te worden vastgelegd.

Nieuwe ontdekkingen

De traditionele systemen proberen water te infiltreren door het water in het watervoerende pakket te persen, vaak met wisselende successen. Een belangrijke reden hiervoor is dat water zich niet laat verdichten. Water kan alleen in de grond geïnfiltreerd worden als ergens in een watervoerend pakket voldoende ruimte is om het water in te stoppen.

De Duitse geohydroloog Werner Wils heeft intensief onderzoek gedaan naar de processen in een watervoerend pakket tijdens een retourbemaling. Hij kwam tot de ontdekking dat de heterogeniteit en de hydraulische weerstand van een watervoerend pakket een grotere invloed op het infiltreren van water heeft, dan aanvankelijk werd/wordt aangenomen. Een watervoerend pakket bestaat, met een infiltratie blik, uit verschillende infiltratiepunten. Dit resulteerde in DSI® retourbemaling.